‘Kinderen hebben recht op Gronings generaal aardbevingspardon’

‘Kinderen hebben recht op Gronings generaal aardbevingspardon’

COLUMN – De overheid heeft het recht niet om ontwikkelingskansen van mensen te ontnemen omwille van financieel gewin.

Het Groningse dorp Overschild, in de gemeente Midden-Groningen, gaat voor 80 procent tegen de vlakte. Deze woningen worden herbouwd naar eigen ontwerp van de bewoners. Een ontwikkeling die ervoor zorgt dat vele bewoners in het dorp weer zicht krijgen op een toekomst na vele jaren van leven met aardbevingsschade. Deze ontwikkelingen benadrukken tevens schrijnend de tweedeling in het dorp. Want niet alle woningen met aardbevingsschade worden herbouwd, maar alleen de woningen van de huiseigenaren die destijds al in gesprek waren over de sloop van hun woning. Niet de aardbevingsschade zelf is leidend in het al dan niet in aanmerking komen voor nieuwbouw, maar het feit of je al dan niet al in gesprek was.

Andere bewoners in de provincie weten dat dat gesprek aan de kant van de woningeigenaren met aardbevingsschade niet te initiëren valt. Je bent als woningeigenaren letterlijk ‘lijdend’ voorwerp van de besluiten die de betrokken officiële instituties nemen.

Ongeveer 13.000 dossiers zijn in maart 2018 van het Centrum Veilig Wonen (CVW) overgenomen. Sinds dat moment zijn er weer meer dan 10.000 schademeldingen binnengekomen bij de Tijdelijke Commissie Mijnbouwschade Groningen (TCMG).

De TCMG is per 1 juli 2020 weer in een nieuwe organisatie opgegaan, genaamd Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG). Haar opdracht is om met oog voor de menselijke maat op onafhankelijke, rechtvaardige, ruimhartige en voortvarende wijze mijnbouwschade af te handelen. Zo zouden Groningers en Drenten weer vertrouwen in de overheid en rechtstaat moeten krijgen. Deze opdracht heeft het IMG zolang er schade door bodembeweging door gaswinning in het Groningenveld en de gasopslag Norg blijft bestaan.

Vooralsnog zakt het vertrouwen in de overheid en rechtstaat bij een grote groep Groningers net zo hard verder weg als de bevende ondergrond. De blijdschap alsook de snijdende tweedeling die Overschild kenmerkt, heerst in het gehele aardbevingsgebied.

Zettingsscheuren in nieuwbouwhuizen worden onterecht als aardbevingsschade aangemerkt en ruimhartig gecompenseerd. Bij weinig schade staat de inspecteur binnen de kortste keer op de stoep en volgt direct wederom ruimhartige compensatie. Daarentegen de huiseigenaren van de woningen die zo zwaar beschadigd zijn door aardbevingen dat alleen nieuwbouw nog een optie is, worden tot het uiterste gefrustreerd. Deze woningeigenaren ontvangen zonder enige mogelijkheid tot bezwaar een brief dat de beslistermijn van vijftien maanden op hun aanvraag die moet leiden tot een eerste inspectie, wederom met vijftien maanden wordt verlengd. Zelfs bij huizen die je letterlijk op breken ziet staan, heeft het doen van een melding mogelijk ‘acuut onveilige situatie’ geen zin. De woningeigenaren die het zwaarst getroffen zijn, lijkt men het meest in de steek te laten en dat beeld wordt ook bevestigd door betrokken instanties en andere Groningers. Niet alleen mensenrechten worden zonder enige aarzeling met de voeten getreden, maar ook Groningers en Drenten worden door dit beleid van ongelijk handelen tegen elkaar uitgespeeld. Hoe laag kan je dan als overheid zakken?

Wie de IMG hiermee schriftelijk confronteert, krijgt een formeel schrijven als reactie terug, waaruit blijkt dat papier heel geduldig is. Er zinderen heel wat verhalen rond door het aardbevingsgebied. Onder andere dat als je niet met regelmaat meldingen doet, je niet serieus wordt genomen en telkens weer onderaan op de stapel belandt. Slechts enkele meldingen waarin bewoners aangeven dat ze honderd schades hebben en bevestigen dat die telkenmale erger worden en er nog scheuren bijkomen, lijkt voor de IMG niet ernstig genoeg.

Dat huizen onverkoopbaar zijn, waardoor levens van mensen letterlijk stilstaan, is blijkbaar geen reden tot zorg. Dat ouders mogelijk wel 2,5 jaar of misschien wel langer moeten wachten op een inspectie van hun woning, stelt niks voor. Want wat is 2,5 jaar nu op een kinderleven? Wat is 2,5 jaar op een kinderleven als blijkt dat je als kind passend onderwijs nodig hebt, maar dat in de directe woonomgeving ontbreekt, waardoor je soms wel 1,5 uur per dag in de auto zit op weg naar school omdat je ouders hun huis, door aardbevingen gedegradeerd tot bouwval, niet meer kunnen verkopen en dus niet kunnen verhuizen. Of dat je door alle stress en ellende zo zwaar ziek wordt, dat je structurele zorg nodig hebt die alleen te verkrijgen is in een ziekenhuis vijftig kilometer verderop. En deze schrijnende werkelijkheid is niet alleen in het epicentrum Loppersum of in het dorp Overschild, maar ook aan de rand. Zo is de Graanrepubliek evenzeer zwaar getroffen. Ook daar zouden hele straten beter weer helemaal opgebouwd worden. Evenals de wegen die alleen maar geplakt worden in plaats van gerepareerd. Ondertussen betalen zij allen nog steeds alle belastingen, maar wat krijgen ze er feitelijk voor terug? De meeste woningeigenaren wachten daar nog steeds op een eerste inspectie, wachten al een hele lange tijd. Een enkeling heeft zogenaamd mazzel en krijgt ‘plamuurgeld’ voor de vele schades als hij instemt, terwijl het huis een keer in tweeën zal breken. Het is dat of weer voor jaren juridisch procederen.

Op 22 juni 2020 ging het om 24.363 niet afgehandelde schademeldingen en 35.581 schade-opnames. De van het CVW overgenomen wachtlijst is er sinds 2018 dus alleen maar langer op geworden en het gevoerde coronabeleid draagt niet bij aan het sneller afhandelen van schades. Wanneer komt de overheid tot het besef dat de enige oplossing in deze een soort ‘generaal aardbevingspardon’ is? Hoeveel kinderen moeten er in dit gebied nog beperkt worden in hun ontwikkelingsmogelijkheden, hoeveel Groningers en Drenten hun vertrouwen nog verder verliezen in overheid en rechtstaat? Geen enkel begrip is er voor dit mensonterende wanbeleid nog op te brengen. Een ‘generaal aardbevingspardon’ waarbij de huizen die fundamenteel beschadigd zijn voortvarend worden gesloopt en herbouwd en waarbij dit proces wordt ontdaan van alle beperkende (bouw)regels. Het is namelijk niet normaal dat mensen gevangen zitten in hun huis terwijl ze geen misdaad hebben gepleegd, dus bovenal ontluisterend dat een kind, dat het verdient de wereld vol vertrouwen tegemoet te gaan, dit overkomt. Stel je voor 2,5 jaar voordat een inspecteur langskomt, vijf jaar of langer aan gerechtelijke procedures voordat recht behaald wordt en dan moet het huis nog weer opnieuw worden gebouwd. Tien jaar of mogelijk nog langer. Waar was het kind zijn kindertijd? Elk mens, maar bovenal elk kind in een zwaar door aardbevingen beschadigd huis, heeft recht op dit ‘generaal aardbevingspardon’!

Over de auteur

Deze column is geschreven door ing. Vicki Van Lommel. Van Lommel schrijft over duurzaamheid, klimaat, energie, circulaire economie, politiek en samenleving.

Foto: Vicki Van Lommel