Veel vissen hebben een vrije route nodig om zich voort te planten. Soorten als de zeeforel, driedoornige stekelbaars en rivierprik zwemmen vanuit de Waddenzee via het Lauwersmeer naar beken in het binnenland om daar eitjes af te zetten. De jonge vissen trekken later terug naar zee, waar ze opgroeien. Werkt deze trekroute niet goed, dan heeft dat gevolgen voor de visstand. Daarom is een goede verbinding tussen zee en binnenwater belangrijk.
Stap voor stap verbeteren
Voor de Europese Kaderrichtlijn Water hebben waterschappen onderzocht waar obstakels in het water zitten. Bij de Cleveringsluizen past Waterschap Noorderzijlvest sinds 2018 visvriendelijk spuien toe. De sluisdeuren gaan dan bij een gelijke waterstand open in plaats van een iets lagere zeewaterstand, zodat vissen makkelijker naar binnen kunnen. Na het spuien gaan de sluisdeuren weer dicht.
Om trekvissen vaker en gemakkelijker te laten passeren, is in 2019 het project Vissen voor Verbinding gestart. Onderdeel van het project zijn aanpassingen aan de Cleveringsluis en de Robbengatsluis, waardoor vissen deze sluizen kunnen passeren.
Technische aanpassingen aan de sluis
Bij de Cleveringsluizen is het visvriendelijk spuien verder uitgebreid. Van mei tot en met juni 2026 is een spuikoker aan de Friese kant van de sluis aangepast. Er is een lokstroompomp geplaatst. Ook is een nieuwe besturingskast opgeleverd en is de bediening van de sluisdeuren vernieuwd. In de loop van augustus treedt het nieuwe systeem in werking.
De sluisdeuren van de aangepaste spuikoker kunnen binnenkort automatisch en op afstand worden bediend. Dat maakt het werk makkelijker, maar is vooral gunstig voor de vissen. De deuren kunnen nu vaker en verder open, waardoor vissen makkelijker door de sluis trekken. De lokstroompomp zorgt voor een stroom zoet water. Vissen herkennen deze stroom en zwemmen ernaartoe. Zo vinden zij de doorgang beter.
Technische voorstelling van de werking van de sluisdeuren. Vis passeert de spuikoker in 4 fasen.
Onderzoek naar het effect
De komende twee jaar onderzoeken studenten van Hogeschool Van Hall Larenstein de effecten van deze aanpassingen. Ze volgen hoe forel, rivierprik en harders trekken en onderzoeken de aanwezigheid van trekvis tijdens de getijdecyclus. Met een volgsysteem op basis van geluidsgolven brengen ze de vissen in beeld. Daarnaast gebruiken ze sonar om de aanwezigheid van vissen bij de sluis te meten. Zo onderzoeken ze hoe de doorgang wordt gebruikt, wanneer vissen passeren en om welke soorten het gaat.
Samenwerken aan herstel van de trekvis
De aanpassingen aan de sluizen bij Lauwersoog maken deel uit van een bredere aanpak binnen Vissen voor Verbinding. Verschillende organisaties werken daarin samen aan het herstel van trekvissen in Noord-Nederland. Naast het verbeteren van de verbinding tussen leefgebieden, nemen zij maatregelen om paai- en opgroeigebieden te herstellen. Ook zetten zij forellen uit, geven voorlichting over trekvissen, stimuleren de sportvisserij en monitoren zij de waterkwaliteit en visstand.
Vissen voor Verbinding
Vissen voor Verbinding is een samenwerkingsproject van onder andere de Waddenvereniging, Sportvisserij Nederland, Sportvisserij Groningen Drenthe (gefuseerd als sportvisunie), Staatsbosbeheer, Sportvisserij Fryslân, Hogeschool Van Hall-Larenstein, Waterschap Noorderzijlvest en de provincie Groningen.
Meer informatie over het project staat op www.vissenvoorverbinding.nl.
Foto: Provincie Groningen (ingezonden)
