Column: De mini kapitalist

Column: De mini kapitalist

COLUMN – Meneer drijft lekker mee op de voordelen van het aandeelhouders-kapitalisme, houdt zichzelf voor dat ie groen en ethisch belegt, maar aan de achterkant van het bankgebouw worden zijn aandelen verpakt in bundels met andere aandelen en effecten. Dan heten ze opeens derivaten. Dat betekent dat jouw aandelen opeens in een pakketje met effecten zitten van mensen die je niet eens kent en dat wordt dan doorverhandeld door effectenmakelaars en dat soort volk. Uiteindelijk financiert meneer o.a. projecten in derdewereld landen, waar de bossen gekapt worden die dan weer onze kant op worden getransporteerd om daar biomassa van te maken, waar wij dan weer ‘duurzaam’ energie van hebben. Voor de vorm planten we daar in Verweggistan wat nieuwe boompjes neer die minstens 50 jaar nodig hebben om dezelfde grootte te bereiken als die bomen die we in no time opgestookt hebben. Omdat we het toch compenseren, al is dat nog zo scheef, heet dat ‘groen beleggen’. Je moet toch wat met je surplus-salaris.

Meneer rijdt in een Tesla, de voornaamste drogreden die hij tot vervelens toe aan iedereen vertelt is dat het veel schoner is om elektrisch te rijden. Dat zal dan wel in de stad minder uitstoot opleveren, maar voor meneer zijn er wel méér kolencentrales in het land gekomen, met alle extra vervuiling vandien. Kolen die ook nog eens uit Colombia komen, waar mensen van hun eigen land gejaagd worden en voor een hongerloontje in de mijnen mogen werken ten gerieve van meneer z’n schone geweten, die natuurlijk niks aan die misstanden kan doen en stiekem voor die Tesla heeft gekozen vanwege de subsidies en stimuleringsregelingen van de overheid. Je bent gek als je daar geen gebruik van maakt. Diezelfde overheid is zelf weer naarstig bezig met het halen van haar duurzaamheidsdoelen, want oh het klimaat moet gered en daar moeten we allemaal ons steentje aan bijdragen. De participatie-gedachte van een paar jaar geleden is wat gezelliger gemaakt en heet nu ‘samen’.

Bij de overheid aangekomen zien we dat ze dat ‘samen’ tot hoogste deugd hebben verheven, want via allerlei supranationale clubjes waar Rutte en Kaag met trots lid van zijn promoten ze de omvorming van het kapitalisme (stakeholder capitalism) zoals we dat altijd kenden naar het nieuwe ‘shareholder capitalism’. Wat zoiets betekent als dat bij een activiteit alle belanghebbenden betrokken moeten worden, in plaats van alleen de aandeelhouders. Samen dingen doen met mensen die op de één of andere manier door megalomane projecten worden geraakt klinkt toch ook weer gezelliger dan dat alleen mensen met een aandelen-briefje mogen meepraten. Meer samen doen. Ofwel: als een onderneming ergens een filiaal wil neerplanten dan moeten ook andere belangen, zoals die van lobbygroepen en NGO’s, meegewogen worden. Alsof dat nu nog niet de situatie is, ik bedoel maar, je hoeft maar een woordje te veranderen en je kunt mensen wijsmaken dat je met iets nieuws op de markt komt. Reken maar niet dat een shareholder hetzelfde is als een burger.

En toch gaan we daar met z’n allen goedgemutst in mee, want onder die Great Reset en dat build back better, dat al dat ingewikkelde mooi samenvat in één pakketje, gaan we het allemaal samen doen. Is veel socialer, schoner, gezonder etc. Dat het klein- en middenbedrijf en de burger daar niet of nauwelijks in voorkomen, laat staan een feedback-functie in hebben, zal de meeste mensen niet opvallen. En zeker meneer niet, want die ziet alleen zijn aandelenportefeuille in waarde stijgen.

In 2050 moeten we van het gas af zijn vanwege die goede intenties, terwijl dat zo’n beetje de schoonste brandstof is en alle infrastructuur hiervoor aanwezig is en dat in tegenstelling daarmee het opstarten van wind- en zonne-energie nog heel wat vervuiling met zich meebrengt, maar terwijl de wereld nog bulkt van de gasvoorraden gaan we dat toch lekker niet doen want ……………… Rusland. Vanwege de enorme mogelijkheden en voorraden grondstoffen proberen we daar telkens voet aan de grond te krijgen, maar die Russen blijven het maar vertikken om weg te gaan. Begin 20e eeuw hebben we ’t geprobeerd, maar ondanks de inzet van zo’n 20 landen bleven de Bolsjewieken standhouden en hebben een alternatief voor de kapitalistische hegemonie neergezet dat mooi wel even 70 jaar stand heeft gehouden. Daarna hebben we in de jaren ’90 alsnog geprobeerd dat land leeg te plunderen, maar dat feestje mocht slechts duren tot het jaar 2001, toen de Russen weer zichzelf werden en traditiegetrouw een sterke man in het Kremlin neerzetten. Dat waren ze sinds honderden jaren zo gewend, de gemiddelde Rus vindt democratie maar een hypocriete zelfleugen, en wonder boven wonder: in minder dan 20 jaar tijd stond het land weer op de kaart als een macht waar serieus rekening gehouden moest worden.

Dát is dus iets wat onze machthebbers helemaal niet aanstaat en grote corporaties die geen last willen hebben van grenzen, douane-restricties etc. al helemaal niet. Ziedaar de werkelijke reden voor alle oorlogsretoriek en gezochte argumenten voor sancties. North Stream2 wordt nu weer zwaar gefrustreerd, maar de Duitsers kronkelen zich daar wel uit want de belangen voor hun eigen industrie zijn te groot. Wat meneer voor zich ziet is echter niet de dubbele moraal achter dit alles, maar de ongemotiveerde boodschap dat alle investeringen richting Rusland ‘slecht’ zijn en dus kruipt hij maar weer eens achter zijn laptop om zijn bank de opdracht te geven zijn geld een andere bestemming te geven. Je moet wat over hebben voor een schoon geweten.

In de aangifte inkomstenbelasting van meneer komen ook nog een aantal giften voor, slim uitgekiend zodat ze volledig aftrekbaar zijn en dat zijn dan gulle gaven om vluchteling studenten betere kansen te geven, omdat ze in hun eigen land verjaagd waren door de exploitanten van kolenmijnen. Krijgt meneer weer een goed gevoel over, van die giften dan. En natuurlijk is hij moreel verontwaardigd over hoe die dictator in Afrika al die mensen kwelt. Nee, dan heb je het in het Westen toch stukken beter.

Ondertussen zit meneer op zaterdag z’n volkskrantje te lezen waarin hij leest over de geweldige klimaatdoelen van Greta Thunberg en de SDG’s waar onze overheid haar volledige medewerking aan heeft toegezegd, terwijl hij in de kantlijn meefoetert op de complotdenkers die het idiote idee hebben dat de politiek het klimaat gebruikt voor eigen doeleinden. Dat de menslievendheid van Big Pharma gepaard gaat met miljarden-winsten terwijl het MKB ter ziele gaat is niet iets dat door meneer als vreemde discrepantie wordt ervaren. Er moeten offers gebracht worden, is het narratief. Dat die offers gebracht worden door dat deel van de economie dat al zwaar beconcurreerd werd door Big Tech, Big Pharma en Big Money is niet iets waar je verder over moet nadenken. Die aandelen doen het hartstikke goed.

Dus meneer houdt zich aan het voorgeschreven verhaal dat Assad een slechterik is, socialistische landen per definitie dictaturen en Putin een engerd die je ’s avonds niet moet tegenkomen. Al die andere verhalen die niet bij de NOS naar voren komen moet je niet zelf op tafel willen leggen, voor je het weet word je wappie genoemd en op de zaak werkt dat toch tegen je. Ergens kriebelt er wel iets, maar meneer z’n aandelen blijken nou net zo’n goed rendement op te leveren. Bovendien vertelt de overheid hem dat ie met die groene bullshit heel erg deugt, dus in maart heeft ie toch maar weer op de VVD gestemd, ondanks dat ie eigenlijk vindt dat Rutte een gladde rotkop heeft. Maar hij weet het altijd zo goed te vertellen, hoor je meneer vaak zeggen.

Hielke de Boer