Column: Struisvogelmodus

Column: Struisvogelmodus

COLUMN – Pijnlijk maar waar: de meeste mensen nemen hun gezondheid niet serieus. Totdat het misgaat.

De publieke discussie over de ongezonde leefstijl van onze medemens, is inmiddels losgebarsten. Ik had het voorspeld. Eerlijk is eerlijk: het was geen moeilijke voorspelling. Vroeg of laat was dit debat hoe dan ook gevoerd. De huidige omstandigheden hebben het proces slechts versneld. Deze crisis is niet de druppel, maar de stortvloed die de emmer doet overlopen – een emmer die, dankzij mensen als Erik Scherder, al tot de nok was gevuld.

We zijn aanbeland op het keerpunt. De fluwelen handschoen heeft zijn beste tijd gehad. Er is behoefte aan zwaarder geschut, want met pappen en nathouden gaan we het niet redden. De kennis die er de laatste decennia is vergaard, met betrekking tot gezondheid, rechtvaardigt een hardere aanpak. Het is als een kleuter die herhaaldelijk waarschuwingen negeert. Dan blijf je ook niet poeslief tien keer hetzelfde vragen, op dezelfde toon, met dezelfde emotie. Ergens moet je een grens trekken. Een rode lijn die de afbakening markeert tussen praten en handelen. Tussen diplomatie en raketten. Tussen fluweel en leer.

Op die rode lijn staan we nu.

Wie zich nu nog ieder weekend grenzeloos bezat, gaat daar over een tijdje zelf voor opdraaien. De enige vraag in dit geval is wat de definitie is van “een tijdje”. Een jaar? Vijf jaar? Tien? We gaan naar een systeem waarin eigen verantwoordelijkheid de hoofdrol speelt. De “vervuiler” krijgt de rekening, in de breedste zin van het woord. We moeten ook wel, want de zorg begint onbetaalbaar te worden. Consequentie: wrange keuzes. Twee mensen hebben een nieuwe lever nodig, een werkloze alcoholist van vijfenzestig versus een verder gezonde, veertigjarige piloot – rara, wie krijgt ‘m?

Ik weet het antwoord al.

Dit voorbeeld is nog redelijk abstract. In veel andere gevallen laat de meetbaarheid te wensen over. Maar daar wordt hard aan gewerkt. Er zijn al apps die je hartslag continu monitoren, die sportactiviteiten vastleggen. Die je bloeddruk registreren, die een inschatting maken van hoe gezond je bent in verhouding tot de rest van de populatie. Het is een kwestie van tijd voordat dit soort data gekoppeld worden aan je polis. Een kwestie van tijd voordat je kunt inzien waarom je per maand twintig euro meer kwijt bent dan de buurman. Een kwestie van tijd voordat we dat normaal gaan vinden.

Wat nu bij autoverzekeringen de normaalste zaak van de wereld is, de zogenaamde postcodecheck, slaat binnen afzienbare tijd over op ons zorgsysteem. En dan kun je maar beter zorgen dat je niet dat flatje in de Bijlmer bent.

Hoe je daarvoor kunt zorgen, is inmiddels wel duidelijk. Het lastigste blijft dat er altijd mensen zullen zijn die, buiten hun schuld om, te kampen hebben met ziekte en/of beperkingen. Niet alles is maakbaar. Het is niet zo dat je garanties kunt ontlenen aan het eten van twee stuks fruits per dag. Maar dat gezond gedrag loont, is wel bewezen. Net zoals bewezen is dat je van roken longkanker krijgt. Dat alcohol de hersenen schaadt, dat overgewicht een risicofactor vormt voor hartproblemen. Dat bewegen heel belangrijk is om diezelfde hartproblemen te voorkomen.

De kennis is er. De struisvogelmodus kan wel uit. Wie nu nog met zijn kop in het zand zit, is ongeloofwaardig. Dovemansoren bestaan niet. Als de weegschaal kraakt dan weet je wat je te doen staat. Zo niet, ook goed. Maar realiseer je dan wel dat de rekening straks op jouw deurmat valt. De tijd van onwetendheid is voorbij.

Over de auteur

Deze column is geschreven door Derek Hogeweg. Derek is programmamaker bij OOG Radio en fanatiek wielrenner. Zijn columns gaan over uiteenlopende onderwerpen. In alle gevallen betreft het de mening van een lange man.

Foto: Derek Hogeweg