Column: Die vermaledijde Russen

Column: Die vermaledijde Russen

COLUMN – Je laat een woordje weg en je kunt opeens doen voorkomen dat iemand iets heel anders heeft gezegd. Een goed voorbeeld hiervan, en waaraan je kunt zien wat voor onzalige gevolgen dat kan hebben, is de uitspraak van Putin over de val van de Sovjet Unie. Hij zei dat dit de grootste humanitaire ramp van de twintigste eeuw is geweest.

Het woord ‘humanitair’ is hier van cruciaal belang: hij doelde hiermee op de chaos die in de jaren ’90 ontstond waardoor oligarchen met het kapitaal er vandoor gingen, hele industrieën stil kwamen te liggen en dientengevolge miljoenen mensen opeens werkloos werden. Gorbatsjov had een team van experts uit Amerika gehaald om te helpen een kapitalistisch systeem in te voeren en deze mensen hadden geadviseerd een ‘shocktherapie’ toe te passen. De omvorming van een planeconomie naar vrije marktwerking ging dus van de ene op de andere dag en ze hadden er een broertje dood aan dat een enorm deel van de bevolking opeens beroofd werd van levensonderhoud. Hongersnood was het gevolg en de schattingen lopen uiteen van 20 tot 26 miljoen doden als gevolg van de ‘verlichte ideeën’ van meneer Gorbatsjov.

De NOS, die in dit soort zaken toch verrassend weinig gevoelig is voor menselijk leed, haalt het woordje ‘humanitair’ weg uit de uitspraak van Putin en als je dan leest dat de val van de Sovjet Unie de grootste ramp van de twintigste eeuw is geweest, dan is het gemakkelijk om daar in te lezen dat de man bedoelt dat hij de teloorgang van de superstaat betreurt. Om vervolgens de gedachte te projecteren dat het zijn streven zou zijn om die grootmacht in ere te herstellen.

Die kerngedachte zie je vervolgens in elk nieuwsbericht weer terug: Putin verlangt terug naar de status van de Sovjet Unie. Het maakt niet uit dat de man dit zelf een belachelijk idee vindt en bepaald geen liefhebber van Stalin is, wat je voortdurend tegenkomt in de hoofdstroom van de media is niet zijn verhaal, maar een zelfverzonnen interpretatie van de gedachtengang van het Kremlin. Je hoeft maar even een tijdje op Youtube wat filmpjes op te zoeken om erachter te komen dat de man compleet andere dingen zegt. Nu zeggen politici wel vaker dingen terwijl ze heel anders denken (iets wat we in Nederland vergeten schijnen te zijn, je wilt ze de kost niet geven die Mark R. op z’n woord geloven), maar voor wie geïnteresseerd de ontwikkelingen van de afgelopen twintig jaar heeft gevolgd heeft niet anders kunnen concluderen dan dat Putin zegt wat ie bedoelt en daar ook naar handelt.

 

Het leugenvirus

Die verdraaiing van woorden en feiten is als een virus in het narratief van de politici geslopen en speelt al veel langer dan dat andere virus dat de meeste mensen tegenwoordig zo interessant vinden. Heel veel langer. Toen vlak na de oorlog een enquête werd gehouden in Frankrijk met de vraag aan wie ze de bevrijding te danken hadden, nota bene dus in het land waar de Amerikanen op D-Day hun offensief begonnen, schreef meer dan 90% van de bevolking dit toe aan de Sovjet Unie. Wat historisch ook klopte: het leeuwendeel van de strijd is gevoerd in Oost-Europa en zo’n driekwart van de Duitse troepen bevond zich ook daar. Lange tijd hebben de westerse geallieerden geen belangwekkende actie ondernemen tegen de nazi’s, toen operatie Barbarossa begon (de aanval op de Sovjet Unie) verminderden op wonderbaarlijke wijze zelfs de Britse bombardementen op Duitse steden zodat Hitler op het Westelijk front wat meer lucht kreeg.

Zo’n 25 jaar later werd diezelfde enquête nog eens gehouden in Frankrijk. De propaganda bleek z’n werk uitstekend gedaan te hebben: meer dan 90% van de bevolking dacht nu dat ze de bevrijding aan de Amerikanen hadden te danken. Niet alleen het narratief van politici in de media, maar ook de filmindustrie met bijvoorbeeld ‘The Longest Day’ (schitterende film overigens uit 1962) hadden flink hun steentje aan bijgedragen aan het verdraaien van de geschiedenis. Als je de leugen maar lang genoeg volhoudt dan wordt het vanzelf de waarheid, zei ooit eens Goebbels. En die ‘nieuwe waarheid’ wordt nu zelfs verankerd in resoluties van de Europese Unie: nog niet zo lang geleden heeft de EU een resolutie aangenomen waarin gesteld wordt dat nazi-Duitsland en de Sovjet Unie ieder voor 50% verantwoordelijk zijn voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog. Dat hiermee de werkelijkheid geweld wordt aangedaan doet er niet toe. De enige namelijk die het opkomende gevaar van Hitler onderkende was Stalin, die al vroeg in de jaren ’30 opriep tot een alliantie tegen het opkomende fascisme. Het narratief wil nu dat Stalin een soort van verbond sloot met Hitler middels het Molotov-Ribbentrop pact, maar wat erbij vergeten wordt is dat de grootmachten Frankrijk en Groot-Brittannië daarvóór meerdere overeenkomsten met Hitler hadden gesloten die zelfs hadden geleid tot de opdeling van Tsjecho-Slovakije (waar zich destijds de grootste wapenindustrie ter wereld bevond; die werd dus gewoon gegeven aan de nazi’s). Het pact dat Stalin sloot had als enige doel de invasie zo lang mogelijk uit te stellen en ja, helaas zat Polen daar als bufferzone tussen. Oorlog, of het proberen voorkomen daarvan, heeft vaak wrange consequenties die veel mensen liever niet zien.

De enigen die protest aantekenden tegen de resolutie van de EU waren wat kleine communistische partijtjes uit Griekenland en Italië en aangezien het grootste gewicht toch komt uit de liberale Westerse landen (zoals Duitsland!) is die resolutie gewoon aangenomen. Daar kan de NOS dan weer mooi op leunen om te propageren dat Rusland eigenlijk altijd een dreigend gevaar is geweest. Het versterkt zo mooi het officiële narratief van de huidige dreiging, terwijl we nota bene de bevrijding aan de Sovjets te danken hebben: de westerse geallieerden kwamen pas laat in 1943 in actie, toen duidelijk werd dat Hitler de strijd ging verliezen en de ‘rooien’ richting Berlijn optrokken. En ook pas in dat jaar werd de steun van Amerikaanse bedrijven aan Hitler, zoals Ford (legervoertuigen) en IBM (ponskaartensysteem), door het congres geblokkeerd.

 

Voor en achter de schermen

Er wordt nogal schamper gedaan over propaganda in andere landen, maar we mogen weleens kijken in hoeverre ons besef van de werkelijke gang van zaken wordt vertroebeld door krachten in onze eigen samenleving. Sinds Attila komt het gevaar namelijk echt niet meer uit het Oosten, we zijn in die tussentijd voornamelijk zelf bezig geweest met landjepik, en er is een woordje dat ons zou moeten herinneren dat de Russen ons al eens eerder hebben bevrijd, namelijk: bistro. Je denkt gauw dat dat uit het Frans komt, maar de Fransen hebben het op hun beurt weer van de Russen, die destijds Napoleon achterna hebben gezeten helemaal tot in Parijs. Toen de Russische soldaten daar gelegerd waren konden ze hun post niet lang verlaten, dus als ze een hapje eten bestelden bij de plaatselijke restaurants voegden daaraan toe ‘быстро’, bistre, het Russische woord voor ‘snel’. De snelle hap is een toevallige Russische uitvinding.

Over die krachten hier in onze Westerse maatschappij gesproken: gisteren las ik dat de familie Rothchild een schilderij van Rembrandt verkoopt aan het Rijksmuseum. De Rothchilds zijn van oudsher bankiers die leningen aan overheden verstrekken, zodat die bijvoorbeeld uitgaven voor oorlogshandelingen kunnen bekostigen. Zulke mensen denken niet in termen van rijkdom maar in macht. Heeft een overheid een schuld aan je dan heb je zeggenschap. Nu wil het geval dat meer dan honderd jaar geleden de toenmalige Rothchild aan de tsaar een lening aanbood om de oorlog te bekostigen en tevens een bank te vestigen in Rusland. De tsaar weigerde dit en Rothchild zwoer toen dat Rusland hier zwaar voor zou boeten. De latere bolsjewieken hebben het aanbod natuurlijk ook niet in overweging genomen en pas in de jaren ’90 kon er een westerse bank (en dus ook politieke invloed) gevestigd worden in Moskou. En zo kom ik terug bij Putin, want die heeft die westerse banken weer het land uitgegooid. Ik bedoel maar, wij maken ons druk dat er geen cent vrijgemaakt kan worden voor de zorg in een gezondheidscrisis terwijl er 175 miljoen voor een Rembrandt wordt neergeteld, maar je kunt je voorstellen dat achter de schermen de huidige Rothchild familie, in navolging van hun voorouders, gezworen heeft dat Rusland zwaar zal boeten voor hun onafhankelijkheid. En al sinds eeuwen weten machthebbers dat verdraaiing van de waarheid een machtig wapen is ….

Over de auteur

Hielke de Boer heeft meer dan dertig jaar in de financiële sector gewerkt bij zowel internationaal opererende bedrijven als kleine sociaal-culturele instellingen. Zijn columns betrekken de maatschappelijke ontwikkelingen in een context van geopolitiek, culturele verschijnselen en historische achtergronden.

Foto: Tiedo Groeneveld