Column: Wachten op een wonder

Column: Wachten op een wonder

COLUMN – Heeft u dat nou ook? Dat u het nieuws opzoekt om een beetje op de hoogte te raken van het wereldgebeuren en direct al het gevoel krijgt dat onze toekomst bepaald wordt door een stel studentikoze brallers die elk gevoel voor de werkelijkheid zijn verloren? En dan heb ik het nog niet eens over Den Haag.

Neem nu zo’n Boris Johnson die zich bij aanvang van de bijeenkomst van de G7 afvraagt of ze hun jasjes moeten aanhouden of juist uittrekken in het kader van “We all have to show that we’re tougher than Putin” en “We’ve got to show them our pecs (borstspieren)”. Waarop Trudeau het draadje overneemt met de opmerking: “We’re going to get the bare-chested horseback riding display”. De beroemde foto van Putin, die in 2009 gesnapt werd terwijl hij op vakantie op een paard met ontbloot bovenlijf zat, heeft blijkbaar veel indruk gemaakt. De op de persoon gerichte, schooljongenachtige competitie die uit de opmerkingen spreekt geeft je echter niet veel vertrouwen in het gehalte van de politieke besprekingen daar in Schloss Elmau in Duitsland. Of ben ik nou de enige die ook weleens met ontbloot bovenlijf op een paard heeft gezeten?

En wat te denken van de blokkade van goederenvervoer naar Kaliningrad, een besluit dat blijkbaar eenzijdig genomen werd door de Litouwse regering, want de EU haastte zich om in omfloerste bewoordingen duidelijk te maken dat dit niet helemaal de bedoeling van de sancties tegen Rusland was. Het kleine Litouwen trekt zich daar vooralsnog niets van aan in een blijkbaar grenzeloos vertrouwen dat de Navo wel te hulp zal schieten als dit conflict militair escaleert. En we dus de Litouwers straks mogen bedanken voor het uitbreken van de Derde Wereldoorlog.

Het is trouwens de vraag of Artikel 5 van het bondgenootschap (een aanval op één lidstaat wordt beschouwd als een aanval op alle lidstaten) in werking treedt als een militaire actie van Rusland overduidelijk werd uitgelokt. Daar bovenop heet het in militaire kringen dat de Baltische staten vrijwel niet te verdedigen zijn als Rusland daar plotseling een troepenmacht heeft neergezet. De bravoure van het kleine staatje kan alleen maar te verklaren zijn door de naïeve veronderstelling dat grote broer Navo haar wel in de rug dekt. Het geringe belang van Litouwen, in tegenstelling tot de gigantische investering die het Westen in Oekraïne heeft zitten, maakt dat die rugdekking lang niet zo zeker is. De onbetrouwbaarheid van de Verenigde Staten in dit soort zaken mag nu zo langzamerhand wel bekend zijn.

Uit het feit dat Brussel de Litouwers hierop heeft aangesproken blijkt wel dat de sancties niet goed zijn doorgesproken in EU verband, de overlegstructuur kent blijkbaar zijn gebreken. Hoe dan ook, één van de meest Russofobische landen in EU verband, een landje dat nauwelijks drie miljoen inwoners heeft en ook weinig economisch van belang is in dat grote geheel, heeft het klaar gekregen om het schrikbeeld van een Berlijnse corridor weer nieuw leven in te blazen, één van de laatste dingen die de politici in Brussel zich zouden wensen. Een tegenactie van Rusland zou namelijk kunnen zijn het aanleggen van een corridor naar Kaliningrad, waardoor de Baltische staten alleen nog maar vanaf de zee te bereiken zouden zijn. Het sanctiebeleid bijt zich ook hier in de eigen staart.

Ondertussen komen steden en dorpen in Oekraïne in een steeds sneller tempo onder Russische controle. En het verhaal dat Kiev ophangt wordt steeds onzinniger. De overgave van het Azov bataljon in Mariupol werd door hen omschreven als een ‘evacuatie’, alsof het bataljon op enig moment strijdbaar terug zou kunnen komen vanuit de Russische gevangenkampen. Exact hetzelfde verhaal werd ons afgelopen dagen voorgeschoteld omtrent de stad Severodonetsk dat, net als Mariupol een maand geleden, al lang en breed bevrijd was (zoals de Russen dat noemen) en er zich enkel nog een grote, omsingelde groep strijders op het terrein van de Azot fabriek bevond.

Zoals de landelijke media netjes doorgaven heette het in beide gevallen dat deze steden voor ‘een deel’ bezet waren en dat er nog hevig weerstand werd geboden. Terwijl het alleen nog om de fabrieksterreinen ging en de einduitslag wel duidelijk was; net zoals in Mariupol hebben de troepen in Severodonetsk zich ondertussen ook overgegeven. De schattingen lopen sterk uiteen, maar het kleinste aantal krijgsgevangenen dat genoemd wordt, het totaal in de afgelopen vier maanden, ligt al gauw rond de 20.000, waarmee tevens de best getrainde legereenheden van Oekraïne inmiddels uitgeschakeld zijn. Hetgeen zich bewijst door de steeds snellere val van steden en dorpen.

Kiev blijft ondertussen roepen om ‘meer wapens, meer wapens!’, maar de geavanceerde artilleriestukken en raketinstallaties uit het Westen vragen toch gauw een paar maanden training, tijd die Oekraïne niet meer heeft. De tientallen raketinstallaties die geleverd worden compenseren bij lange na niet de honderden installaties die Oekraïne inmiddels verloren heeft. En om het nog maar eens te benadrukken: het best getrainde deel van de manschappen is uitgeschakeld of in gevangenschap. Het plan is om in augustus een grootschalig tegenoffensief te beginnen, maar met wat en met wie? Steeds oudere mannen worden bij de mobilisatie opgeroepen, er wordt meer en meer gedeserteerd en de eigen wapenindustrie stelt zo langzamerhand niets meer voor. De Oekraïense luchtmacht heeft vanaf het begin al nauwelijks wat in te brengen.

Mannen die nu naar het front gestuurd worden dienen meer als kanonnenvoer: het mag nu wel eens een publiek geheim heten dat ze na twee weken training met 60 kogels de strijd in worden gestuurd. Volstrekt misdadig, want zulke jongens zijn onvoldoende toegerust om een serieuze strijd aan te gaan. Met het wegvallen van de ervaren, gevechtsharde kern van Azov, Aidar en andere milities begin je niets meer tegen een professioneel, getraind leger. Oekraïne zet alles in wat ze heeft terwijl de Russen niet meer inzetten dan dat deel van het leger dat ook in vredestijd al operationeel was. Er is geen mobilisatie geweest in Rusland.

Verliezen heet nu: terugtrekken

Zelensky is meedogenloos. De onwil om zich aan de Minsk II akkoorden te houden heeft de afgelopen acht jaar al aan meer dan 14.000 etnische Russen het leven gekost, mannen, vrouwen en kinderen zonder onderscheid. Afgelopen week heeft de vorige president, Petro Poroshenko, zich laten ontvallen dat het nooit de intentie van Kiev is geweest om zich aan de Minsk II akkoorden te houden. In maart van dit jaar, toen al duidelijk was dat dit een onbegonnen strijd was en er in Istanboel een begin van onderhandelingen was gemaakt, had de zaak alsnog opgelost kunnen worden, mits Kiev zich alsnog bereid had verklaard tot een neutrale status en geen lid te worden van de Navo. Zij het met verlies van de gebieden Donetsk en Luhansk, die hebben zich na acht jaar van verschrikkingen toch echt afgescheiden.

Het idiote idee dat de gehele Donbas, samen met de Krim, nog terug veroverd kan worden blijft zich echter vastzetten in Zelensky’s brein en voor dat illusoire ideaal moeten er op dit moment volgens Kiev’s eigen schattingen tussen de 200 en 500 man sneuvelen. Per dag. Voor de goede orde: Zelensky stopte die onderhandelingen pal nadat Boris Johnson in vliegende vaart naar Kiev was afgereisd toen hij hoorde van de compromissen in Istanboel. Johnson had een stoer verhaal over niks toegeven, geen compromissen, het Westen stond als één man achter Kiev. Kort daarop vernam de wereld van de dubieuze massaslachting in Bucha, een gebeurtenis dat het besluit om niet meer te onderhandelen wel zeer goed uitkwam …

Ondanks de enorme en overduidelijke verliezen, en ook tegen de adviezen in van de Oekraïense legerleiding zelf, krijgen de troepen steeds maar weer het ‘stand and fight’ bevel. Het is niet dat het Oekraïense leger zelf incompetent is, er is de afgelopen vier maanden moedig gevochten door de soldaten zelf, maar ze krijgen van de politieke leiding telkens opdrachten die lijnrecht tegen een verstandige gevechtsdoctrine ingaan. En als de werkelijkheid op de grond de retoriek teniet doet heet het in bijvoorbeeld het geval van Severodonetsk dat er sprake is van een ‘tactische terugtrekking’.

Meer en meer berichten stromen er echter binnen dat er sprake is van een opsplitsing van legereenheden in kleinere, ongeorganiseerde groepjes die met achterlating van het zware materieel wanhopig proberen het gebied uit te komen. De hele situatie is eerder een chaotische vlucht dan een  tactische terugtrekking te noemen. Op het moment van dit schrijven heeft hetzelfde scenario zich ook al afgespeeld rond de olieraffinaderij in Lysychansk, Zelensky roept Europa wel op om de oorlog voor het invallen van de winter te beëindigen, maar in dit tempo lijkt de operatie deze zomer al afgerond te gaan worden.

Dat die ‘terugtrekking’ niet gaat zoals gewenst wordt nu door Kiev geweten aan de social media. Bloggers die de strijd volgen krijgen het verwijt dat zij het ‘plan voor terugtrekking’ zitten te dwarsbomen, een absurde manier om het eigen falen af te schuiven, want je gaat mij niet vertellen dat die bloggers beter op de hoogte zijn van de troepenverplaatsingen dan de Russische inlichtingendiensten. En dus de vijand in de kaart zouden spelen. Het immorele gedrag van Zelensky, die tegen de adviezen van zijn eigen generaals legereenheden op onhoudbare locaties houdt, met ontoereikende middelen en vuurkracht, is zo langzamerhand van een misselijkmakend gehalte. Realistisch gesproken worden de Russen hooguit vertraagd in hun opmars en voor dat heilloze doel worden de levens en de toekomst van duizenden jonge mannen opgeofferd. De Oekraïense journalist Yuri Butusov noteerde dat het bitter voelt om terug te trekken, maar dat het besluit daartoe ver achter de feiten aanloopt.

Sancties op de eigen bevolking …

Het laatste bericht dat ik nog net kon opvangen voordat ik het onwerkelijke gehalte van de reguliere media niet meer trok was de mededeling van Zelensky dat Oekraïne de oorlog voor het einde van dit jaar zou winnen. Winnen ja, u leest het goed. Je vraagt je af of ze daar in Schloss Elmau ook in geloven. De sancties, het economische equivalent van kanonnen, hebben vooralsnog hetzelfde effect als het wapentuig van Kiev: hoe harder ze proberen Rusland te treffen, hoe meer het een desastreus effect heeft op de eigen economie. Tot verbazing van de Russen zelf zakt de inflatie, wordt de roebel sterker en wordt een record aan olieverkopen verwacht, terwijl hier de inflatie in de dubbele cijfers stijgt, energie voor veel huishoudens onbetaalbaar wordt en internationaal het Westen zelf steeds meer in een isolement geraakt.

Waar wij met de besproken toetreding van Finland en Zweden tot de Navo en de algehele verhoging van de defensiebudgetten steeds meer gemilitariseerd worden en de relatie met veel landen gepolariseerd wordt, breiden andere blokken op de wereld hun netwerk in economische zin uit: BRICS bijvoorbeeld (Brazilië, Rusland, India, China, Zuid-Afrika) bespreekt een uitbreiding van leden met Mexico, Argentinië, Turkije, Indonesië, Iran en waarschijnlijk zelfs Qatar. Dat gaat over handel, voedsel, diplomatieke betrekkingen, zaken waar de bevolking meer aan heeft dan aan het afknijpen van de eigen basisvoorzieningen zoals hier gebeurt, alleen maar om te laten zien dat “…  we’re tougher than Putin”. Johnson vertelt er niet bij dat zo’n 130 landen niet meedoen aan de sanctie-oorlog van het Westen.

Persoonlijk heb ik meer behoefte aan wat realiteitszin dan aan de ontblote bovenbast van Johnson, maar ja, wij hier in het Westen hebben onze leiders op democratische wijze gekozen en je krijgt de indruk dat veel mensen de democratie tot een geloof hebben verheven, iets waarmee ze automatisch het gelijk aan hun kant hebben zonder verder iets te hoeven doorgronden. Zelfs als de ‘boots on the ground’ een ander verhaal vertellen. Voor het onvermogen om twee, drie stappen vooruit te denken bij het eigen handelen, zoals schaamteloos geëtaleerd wordt door de Litouwse regering, bestaat een woord: incompetentie. Het toch wat infantiele, macho gedrag van onze leiders, die behept zijn met de al jaren ingeroeste gewoonte om vooral niet op gelijkwaardig niveau met landen buiten ons blok te communiceren, gaat ons lelijk opbreken als er geen wonder gebeurt.

Over de auteur

Hielke de Boer heeft meer dan dertig jaar in de financiële sector gewerkt bij zowel internationaal opererende bedrijven als kleine sociaal-culturele instellingen. Zijn columns betrekken de maatschappelijke ontwikkelingen in een context van geopolitiek, culturele verschijnselen en historische achtergronden.

Foto: HdB