Column: Frikandellen en Veronica

Column: Frikandellen en Veronica

COLUMN – Nu vermijd ik het al sinds vorig jaar zomer om zo’n man als H. de Jonge te volgen, omdat ie intellectueel gezien totaal oninteressant is, maar zo af en toe slaagt hij er toch in om indirect mijn aandacht te trekken. Hij heeft natuurlijk een stuk meer exposure dan ik, dus vroeg of laat kom je ‘m wel weer tegen. Het frikandellen-debacle was zo’n moment dat ik achteraf toch even de video ging opzoeken waarin hij dat gezegd zou hebben, want in eerste instantie geloof je niet dat iemand bij z’n gezonde verstand überhaupt tot zo’n uitspraak kan komen.

Maar jawel: hij zei het. En zijn gesprekspartner schoot daarbij ook nog in de lach. In real life weet je dat je dan drie stappen achteruit moet doen omdat direct duidelijk is dat je hier te maken hebt met mensen die er niet eens weet van hebben dat er anderen zijn dan zij. Anderen die al jaren geen frikandellen meer eten, juist omdat ze wéten wat er in zit. Eén van de redenen dat ik dit soort video’s vermijd is dat lui als de Jonge steevast geen boodschap hebben aan anderen, wat een vernauwd wereldbeeld representeert dat ik niet dagelijks hoef tegen te komen.

Nu is diezelfde lowbrow er toch weer in geslaagd mijn aandacht te trekken, zij het dat het niet zozeer het gehalte is wat aan dit brein ontspruit (die verbazing ben ik inmiddels wel te boven), als wel de bredere context waarin dit plaatsvindt. Zijn emotionele leeftijd geeft hij natuurlijk direct bloot als hij regelrecht de slogan van Veronica uit de jaren ’80 jat: “Dus de GGD komt naar u toe deze zomer. Met de ‘spuitbus’ gaan ze de wijken in waar de vaccinatiegraad laag is”. Het lijkt me evident dat we hier te maken hebben met iemand die goed heeft opgelet bij z’n cursus verkooptechnieken (‘kies een goeie slogan en wijk nooit van de simpelheid van je boodschap af’) en de deur naar wetenschappelijk of zelfs gedegen politiek denken daadkrachtig heeft dichtgeslagen; wat in het verlengde van die emotionele leeftijd volkomen op z’n plek valt natuurlijk. Was het al duidelijk dat de politicus op de stoel van de huisarts is gaan zitten, de vraag wie dan op de vrijgekomen stoel van de politicus is gaan zitten is bij deze ook beantwoord: het is de sales manager.

Het punt lijkt mij dat we niet als volwassenen met elkaar omgaan met zo’n tekst. De op zich goed gevonden slogan ‘Veronica komt naar je toe deze zomer’ van lang geleden, is gericht op adolescenten. Dat het nu in een andere context weer wordt gebruikt is natuurlijk volkomen misplaatst want destijds was de boodschap volstrekt vrijblijvend (we gaan een feestje bouwen bij jou in de buurt, kom je ook?), terwijl het alomtegenwoordige propageren van dat vaccineren natuurlijk niets van doen heeft met het bouwen van een zomers feestje. Je kunt het keren zoals je wilt, maar het gevolg van de constant aanhoudende campagne op welke manier in welk medium dan ook is een voortdurende psychologische druk op je autonome keuze als zelfstandig denkend mens. De subliminale boodschap die het uiteindelijk tot gevolg heeft is ‘als je het niet doet val je buiten de groep’. Het irritante daarvan is dat als je de prik niet hoeft dat je dan voortdurend je argumenten paraat moet hebben, alsof je je moet verontschuldigen. Het herinnert mij althans sterk aan die keer dat een verzekeringsagent op m’n geweten zat in te werken omdat ik me niet verzekerd had tegen blikseminslag.

Ik heb de desbetreffende uitspraak deze keer niet geverifieerd, gezien zijn psychologisch profiel en de integriteit van degene die hier melding van maakte geloof ik wel dat hij dat gezegd heeft. Iets wat dan vervolgens op de socials gaat rondzwerven en voer is voor discussies in de comments. Zo kwam ik een pleidooi tegen van iemand die het blijkbaar prima vindt dat een politicus dergelijke verbale trucs hanteert, met als argument dat ‘ze’ een andere insteek proberen te vinden om groepen te bereiken die nog niet geprikt zijn. Afgezien van het verhullende taalgebruik alom (heb je je prikje al gehad?) lijkt er mij weinig besef te zijn dat we hier in de grond te maken hebben met marketing technieken die bedoeld zijn om zoveel mogelijk afzet te creëren. Waarbij je mensen iets probeert aan te smeren dat ze voordien niet misten, de welbekende commerciële truc van een behoefte creëren. En iemand gaat hier heel erg rijk van worden. Dat mag allemaal zomaar in onze decadente, Westerse wereld die ernstig zit te worstelen met z’n prioriteiten. Want aangezien het hier niet om een stuk entertainment gaat of een product waarmee je terug naar de winkel kunt als er iets mis mee is lijkt me deze hele aanpak ronduit stuitend en misplaatst. Op een auto zit fabrieksgarantie, gesleutel aan je DNA kun je niet terugdraaien. Dus kunnen we dit a.u.b. wat serieuzer benaderen en niet doen alsof het om een gezellige kom-er-maar-bij party van Veronica gaat?

Wat er bovenop komt is dat die alles doordringende campagne allerlei neveneffecten met zich meebrengt. Zo stond ik gister in de winkel met een vriend over ‘het thema’ te praten en kwam er onuitgenodigd een man ons gesprek binnendringen met de opmerking ‘dus de heren vaccineren zich niet?’. Blijkbaar concludeerde hij dat uit onze blote gezichten, want je ook kunt veronderstellen dat we er zo bij stonden omdat dat gewoon makkelijker praat. Of dat we allebei COPD hebben, ik noem maar wat. Mijn vriend is een stuk geduldiger dan ik, dus ik liet de woordenwisseling maar even aan hem en al na een paar zinnen van zijn kant werd wel duidelijk welk vlees we hier in de kuip hadden, want de onbekende draaide zich middenin een zin van hem om en liep, zelfs zonder een groet, van ons weg. Het verdwijnen van zelfs de simpelste beleefdheidsvorm is een veeg teken aan de wand dat ook de beschaving geslachtofferd wordt ten gunste van een bedwelmende versimpeling in het denken.

Het effect van de massaal opgezette verkoopcampagne is dat je, wat voorheen nooit gebeurde, in de openbare ruimte zomaar geïnterrumpeerd kan worden door zo’n intellectuele nitwit die z’n feiten en argumenten niet op een rijtje heeft, de begrippen die binnen het themagebied horen niet eens kent en zich blijkbaar hoogstens baseert op het gelijk en de autoriteit van H. de Jonge. Wat, eerlijk gezegd, hoogst irritant is gezien de eerder aangeduide emotionele leeftijd van deze ambitieuze verkoopmedewerker.

Over de auteur

Hielke de Boer heeft meer dan dertig jaar in de financiële sector gewerkt bij zowel internationaal opererende bedrijven als kleine sociaal-culturele instellingen. Zijn columns betrekken de maatschappelijke ontwikkelingen in een context van geopolitiek, culturele verschijnselen en historische achtergronden.