‘In het racismedebat is geen ruimte voor de werkelijkheid’

‘In het racismedebat is geen ruimte voor de werkelijkheid’

COLUMN – Racisme, de discriminatievorm die het meeste kans maakt om te verdwijnen.

Racisme is discriminatie op grond van iemands ras. Discriminatie is mensen anders behandelen, achterstellen en/of uitsluiten op basis van (persoonlijke) kenmerken. Op bepaalde gronden discrimineren is wettelijk niet toegestaan. En dat alleen al, dat bepaalde persoonskenmerken uitverkoren worden, waarop niet gediscrimineerd mag worden, is discriminatie. De wet kent een discriminatieverbod als het gaat om volgende kenmerken: godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht, nationaliteit, hetero- of homoseksuele gerichtheid, burgerlijke staat, handicap of chronische ziekte en leeftijd. Een werkgever mag ook geen onderscheid maken op basis van arbeidsduur of soort contract. Andere kenmerken zoals unieke uiterlijke kenmerken, opleiding(sniveau), een andere mening, afkomst, sociaal milieu, intelligentieniveau, obesitas, een bepaalde aanleg zijn niet beschermd. Het wordt niet eens statistisch gemeten. In hoeverre kan je dan daadwerkelijk conclusies trekken over discriminatie in de samenleving als alleen cijfers worden bijgehouden over de discriminatiegronden waarvoor een verbod geldt? Racisme is gewoon een vorm van discriminatie en het is niet minder erg of erger om gediscrimineerd te worden omdat je overgewicht hebt, een andere mening of zonder enige keuze als kind opgroeit in armoede. Dit zijn vormen van discriminatie die minstens zo veelvuldig, mogelijk nog meer voorkomen dan racisme en de meesten zwijgen en kijken erna. De mensen die met deze vorm van discriminatie herhaaldelijk worden geconfronteerd worden in hun leed niet gesteund door een wettelijk discriminatieverbod. Ze kunnen hun toevlucht niet nemen tot een wet om voor hun rechten op te komen en dus stelt de samenleving feitelijk dat je ten aanzien van deze gronden geen rechten hebt.

Het is niet onwaarschijnlijk dat het meest wordt gediscrimineerd op basis van een afwijkende mening. Er zijn genoeg voorbeelden in de samenleving van ziekteverzuim dat hieraan gerelateerd is, voldoende mensen die jaarlijks een zwijgovereenkomst tekenen. Er zijn genoeg mensen die het niet eens zover laten komen, maar gewoon zwijgen omdat ze weten dat hun afwijkende mening als ongewenst zal beschouwd worden. Zo zijn er op dit moment vele mensen die het niet eens zijn met de coronamaatregelen, maar toch gewoon slikken. Mogelijk is het zelfs de meerderheid.
Langs de ene kant een harde werkelijkheid, langs de andere kant een kans als individu en als samenleving. Je kan je namelijk niet verschuilen achter een wet en blijven beweren dat je zielig bent. Niemand is zielig geboren en niemand verdient het om zielig te sterven.

We zijn allen geboren als onschuldige kinderen die verwonderd de wereld inkeken. We waren als kinderen ervan overtuigd dat de wereld voor ons open lag. Ergens onderweg leerden we dat de ander de vijand is, maar is dat terecht? Als je het wilt hebben over de juistheid van de geschiedenis, dan zouden degenen die nu vieren dat standbeelden vernield worden, zich niet moeten laten verblinden door de kleur van de historisch machthebber, slavenhandelaar, maar zijn status dienen te aanschouwen. Het gaat niet om zwart versus wit, maar om volk versus heersers. Overal ter wereld was het volk ondergeschikt aan haar machthebbers en dat is in het heden niet anders.

Mogelijk heeft zelfs een bepaalde politieke wind ervoor gezorgd dat we zelfs een stap achteruit hebben gezet op discriminatievlak. Hoewel op bepaalde vlakken ‘negatieve’ discriminatie is afgenomen, is er sprake van een intense toename van zogenaamde ‘positieve’ discriminatie. ‘Positieve’ discriminatie is allesbehalve wenselijk om toe te juichen: minder schoolgeld betalen omdat je een migratieachtergrond hebt; een baan of bepaalde positie krijgen omdat je vrouw bent, invalide, gewoon afwijkt omdat je niet-gemiddeld bent of een minderheid. Deze vorm van discriminatie zorgt alleen maar voor meer verliezers. Werkgevers en scholen winnen (op korte termijn) erbij omdat ze subsidie krijgen door je een plek aan te reiken, maar tegelijkertijd word je gelabeld als ‘minderwaardig’, ‘hulpbehoevend’. Iemand die je als mindere ziet, zal er minder toe geneigd zijn om je een eerlijk salaris aan te bieden. De werkgever krijgt dan subsidie én houdt er ook nog een goedkopere kracht aan over. Want als je weet dat je positief wordt gediscrimineerd, zal je zelf ook minder geneigd zijn om assertief te onderhandelen over je rechten. Je bent namelijk al blij dat je kan studeren, die baan krijgt… Maar de kans dat je tot bloei komt in je baan is ook minder groot, omdat je het signaal kreeg minderwaardig te zijn. Je wordt tevens binnen je directe omgeving in een uitzonderingspositie geplaatst die je meestal blijft achtervolgen en juist niet in positieve zin. Daarnaast geeft het minderheden die het minder goed met de samenleving voor hebben ruim baan om gelegaliseerd een soort coupe te plegen.

De meeste kans op het grootste geluksgevoel krijg je als je gewaardeerd wordt door je omgeving en de samenleving om wie je bent én wat je daadwerkelijk kunt en niet om hoe je eruit ziet, welk diploma je hebt, in welke auto je rijdt, wie je ouders zijn enzovoorts. Jíj wilt gezien worden en dat bereik je niet door deel te nemen aan een anti-racisme demonstratie. En al helemaal niet als racisme al ver voor het corona-tijdperk bestaat, waardoor Halsema onterecht claimt dat dit echt niet kon wachten. Waar was je toen je buurmeisje werd gepest om haar huidskleur, de onbekende jongen op school omdat hij te dik was, die andere jongen omdat hij sliste, het meisje met aangeboren afwijking? Waar was jezelf toen je zelf werd gepest, gediscrimineerd, buitengesloten? Had je toen het lef om assertief te zijn? Heb je alles op het spel gezet om die ene dikke jongen een fijne dag te bezorgen, tot sociale uitsluiting aan toe? Waar was jij?

Daarbovenop wordt er een racismedebat gevoerd over een werkelijkheid die niet bestaat. Als er één vorm van discriminatie is, die kans heeft om doorheen de tijd uit te doven, dan is het wel racisme. In Nederland maakt een autochtoon in bijna 22 procent van de gevallen een partnerkeuze met migratieachtergrond. Als sprake is van beide partners met een migratieachtergrond dan betreft het slechts in 12 procent van de gevallen een verschillende migratieachtergrond. Binnen bepaalde paren met beiden een migratieachtergrond komt het zelfs haast niet voor dat de herkomstgroep verschillend is. Als iedereen oprecht stelt dat racisme dient te verdwijnen, zal er ook onder mensen met een migratieachtergrond vaker een gemengde partnerkeuze dienen plaats te vinden. En dient erkend te worden dat een blanke huid, ook dan kan betekenen dat de ouders uit verschillende landen afkomstig zijn. Voor alle kinderen van paren met een verschillende herkomst zijn racistische uitingen veel minder voor de hand liggend, omdat ze zelf het resultaat zijn van verschillen.

Daarnaast geldt dat als je Zwarte Piet als racistisch beschouwd, je het debat open en eerlijk zult moeten voeren. Masai en andere Afrikaanse volkeren, Aboriginals, Geisha’s en mogelijk nog andere culturen schilderen zichzelf wit. Vanuit de racistische dialoog die nu wordt gevoerd, moet je dan ook hen als racisten beschouwen en als onnodig kwetsend. Ruim dertig jaar geleden keken kinderen eerder met angst en ontzag naar Zwarte Piet, dan hem als een knecht te zien. Hij stak namelijk kinderen in de zak als je als kind stout was geweest. En nu zien kinderen hem vooral als de leukste van het stel. Vrolijk en goedlachs, veel leuker dan een oude man op een schimmel.

Als je niet gediscrimineerd wilt worden om welke reden dan ook, niet wilt dat anderen dit overkomt, dan zal je het lef moeten hebben om je gevoel uit te spreken in het moment zelf. Dan zal je het lef moeten hebben om jezelf te zijn en te tonen aan de wereld in al je kwetsbaarheid. Dan zal je bereid moeten zijn om alle shit in de wereld over je heen te laten komen en nog steeds lachend rechtop te blijven staan in die storm. Respect van een ander, begint bij respect voor jezelf en een open hart naar anderen, zonder de angst voor pijn. Het is niet de pijn die anderen je aandoen, die je laat lijden, maar het gebrek aan eigen lef om het leven ten allen tijde te blijven toelachen en nemen zoals het is. Het beste protest tegen racisme en welke vorm van discriminatie  dan ook is altijd jezelf zijn. Wie het leven leeft, is een magneet voor andere mensen. Positieve energie is onweerstaanbaar aantrekkelijk. Anderen met oude koeien achtervolgen vanuit een ver verleden (van ver voor hun tijd), maak je geen vrienden mee. Ontneem je eigen innerlijke schoonheid niet die je de wereld te geven hebt. Leef! Je zal verstelt staan hoe rijk je leven wordt. Daar kan geen racisme, discriminatie, wetgeving, onrecht, desinformatie tegenop. Het allerbeste wapen tegen onrecht in de wereld is jezelf leven: het is liefde pur sang, onweerstaanbaar mooi! Deze innerlijke kracht, die in elk van ons zit, is in staat om iedereen ter wereld met elkaar te verbinden. Stel je dat eens voor: meer dan 7 miljard…

Over de auteur

Deze column is geschreven door ing. Vicki Van Lommel. Van Lommel schrijft over duurzaamheid, klimaat, energie, circulaire economie, politiek en samenleving.

Foto: Vicki Van Lommel