‘Radicaal surrealisme overheerst in klimaat- en milieubeleid’

‘Radicaal surrealisme overheerst in klimaat- en milieubeleid’

COLUMN – Wanneer gaan we radicaal realistischere doelen stellen?

“Amsterdam wil radicaal vergroenen: nieuw stadsbos, grotere parken”, kopte Het Parool op 13 mei 2020. Het geeft perfect weer waar het de laatste decennia in Nederland om draait als het gaat om milieu- en klimaatbeleid. Sinds de eeuwwisseling worden radicale surrealistische middelen heilig verklaard en koste wat het kost gerealiseerd. “Geld heb ik nog helemaal niet,” zegt wethouder Ivens, feitelijk wat ook voor het landelijke klimaatbeleid ontbreekt. Maar daar maakt de overheid zich geen zorgen over, omdat zij de regie heeft over de uitgaven van huishoudens dankzij de belastingknop waaraan ze ten allen tijde onbeperkt kunnen draaien, onder het mom dat klimaat moet, anders gaan we er zogenaamd met ons allen aan.

Op deze soortgelijke fatalistische wijze verslikte Rotterdam zich in 2015 in restwarmte. Binnen overheden wordt het niet getolereerd dat gewaarschuwd wordt voor monopolieposities, uit de pan swingende energieprijzen en wijken zonder verwarming als het bedrijf de stekker uit restwarmte trekt. Illusionair groen verblindt dusdanig dat risico’s niet worden afgedekt en de overheid gemakshalve negeert dat ze dit allemaal doet op kosten van de belastingbetaler.

Zo moeten we allemaal onze wasmachine aansluiten op een smart grid die gaat bepalen wanneer je was schoon is. Als je aan het werk bent, waardoor je schone was op het einde van de dag weer stinkt omdat je deze niet tijdig kon ophangen is bijzaak. Als je als echtpaar je banen, onderwijs aan de kinderen en huishouden niet kan combineren, dan heb je gefaald. Jij moet je leven plooien om de onzekere piekopbrengst van zon en wind, anders betaal je letterlijk de hoofdprijs. Of moet je ’s avonds de benodigde energie maar uit de batterij van je auto trekken, die je de volgende ochtend al weer nodig hebt om naar je werk te rijden.

Groene gevels lijken ook zo mooi, maar de wortelgroei van klimplanten is funest voor gevels. Wil je meer groen in de stad, dan zal je letterlijk meer ruimte daarvoor moeten reserveren, in plaats van gevels aan te tasten.

Energiezuiniger zouden ook woningen zijn met mechanische ventilatie. Maar zodra de bewoners in hun nieuwbouwwoning trekken, vraagt bijna geen enkele bewoner zich nog af waarom bedrijven deze systemen jaarlijks onderhouden. Als je panisch bent voor corona, dan wordt het tijd dat je dat lawaaiding in je huis een keer laat schoonmaken. 

Een andere schijnoplossing zijn dove buitengevels van kubusvormige appartementsgebouwen met een gemeenschappelijke mini-binnentuin midden in de stad. Dergelijke gevels moeten voorkomen dat bewoners worden blootgesteld aan te hoge geluidsbelasting door bijvoorbeeld verkeer. Als je midden in de zomer tijdens een meerdaagse hittegolf de pech hebt dat je airco het in dergelijke appartementen begeeft en de zomerhitte zich ook heeft opgehoopt in de binnentuin waar amper luchtcirculatie is, moet je niet vreemd opkijken dat mensen in hun appartementen worden gesmoord als gebraden kippetjes. Openslaande ramen in dove buitengevels ontbreken wel eens en aan de zijde van de oververhitte binnentuin ze openzetten heeft dan geen zin.

Eurocommissaris Frans Timmermans wil ons voedselsysteem radicaal vergroenen. Dat hij daar radicaal 260 miljard euro per jaar voor wilt uitgeven, staat ook buiten kijf. De radicaliteit van deze mensen valt niet te ontkennen. Maar volgens Timmermans hebben we geen keuze.

Zo wil hij onder andere geen toegevoegde suikers meer in babyvoeding. Het gevolg zal zijn dat andere alternatieve stoffen worden toegevoegd met kankerverwekkende eigenschappen. Vele andere producten die op dit moment in de supermarkt liggen, hebben namelijk deze transformatie al ondergaan. Je leest dan wel op de verpakking dat er geen suiker in zit, maar vergeet ook niet de ingrediëntenlijst te lezen.

Ook wil hij dat de Europese Unie niet meer investeert in het maken en eten van vlees, tot vreugde van de Partij voor de Dieren. Het gevolg zal zijn dat vlees een privilege wordt voor vermogenden. De laatste jaren probeert men op vlees het stigma te plakken dat het ongezond is en mensen zonder kunnen. Dat in de landen waar de mensen het oudst worden vlees wordt gegeten, in de vorm van met name vis, vertelt men niet. Het lijkt er toch op dat kleine hoeveelheden dierlijke eiwitten een essentieel onderdeel zijn van het menselijk dieet. Willen we echter het milieu niet ondermijnen, dan moeten we niet massaal vis gaan eten zoals in Japan. Het menselijke gebit is tevens kenmerkend voor de omnivoor oftewel alleseter die de mens is. De kans is dan ook zeer reëel dat mensen waarvoor vlees onbetaalbaar wordt, op zoek zullen gaan naar andere vleesalternatieven. Mocht de overheid dat willen voorkomen met een verbod op het houden van landbouwdieren, dan zal ze daarmee de risico’s voor de samenleving alleen maar vergroten. Als beleidsmakers en politici echt zo panisch zijn voor virusuitbraken die het gevolg zouden zijn van, wat zij zonder wetenschappelijke onderbouwing insinueren, dat we steeds dichter op dieren zijn gaan leven, dan dienen ze zich zorgvuldig te gaan bezinnen. Ook in Nederland kunnen mensen massaal gaan besluiten om huisdieren, vogels, knaag- en andere dieren te gaan eten om aan hun natuurlijke dierlijke eiwitbehoefte te voldoen. Hoe wil de overheid een inpandig huisdierhoudverbod gaan handhaven? Of voorkomen dat stroppen worden geplaatst, illegale jacht of vleesverkoop voorkomen?

Wordt het niet eens hoogtijd dat we radicaal realistischere klimaat- en milieudoelen gaan stellen, zodat niet zoals nu het klimaat en milieu er minder van wordt, maar juist beter, evenals mens en dier? Laten we bijvoorbeeld eerst eens alle bruin- en steenkool in de wereld gaan vervangen door gas en olie. Dan maken we al een gigantische milieu- en CO2-winst. Zo creëeren we de benodigde tijd voor het bedenken van een échte duurzame, betrouwbare en ook nog betaalbare energievoorziening. En wat je de belastingbetaler en bedrijfsleven laat betalen aan CO2-heffingen, kunnen ze niet meer investeren in CO2-reductie, dus ophouden daarmee.

Wil je steden vergroenen, investeer dan in het ommeland zodat huishoudens en bedrijven zich ook daar willen vestigen en daardoor automatisch meer ruimte voor stadsgroen ontstaat dat dan een pak goedkoper te realiseren is. Dat is economisch ook nog eens zeer lucratief voor Nederland, omdat we zelfs geheel als land slechts een kleine metropool in de wereld zijn. Alleen bij welvaart kan een gezond milieu en klimaat welig tieren.

Daarnaast moeten we in alle eerlijkheid gaan onderzoeken of mechanische ventilatie echt milieuvriendelijker is dan het openzetten van een raam. Moeten we stoppen met het oogkleppenbeleid dat epidemische vormen heeft aangenomen, waardoor we het ene probleem inruilen voor vele problemen op andere terreinen. Zo moeilijk is verder kijken dan je neus lang is ook weer niet.

Als laatste essentiële kanttekeningen: natuurlijk gedrag is niet uit te zetten: ook de mens staat niet boven zichzelf. En geld dat je leent, zal je toch een keer moeten terugbetalen. Hoe langer je daarmee wacht, hoe hoger de rekening. Met creatief realisme kunnen mens, milieu én klimaat samen de vruchten plukken.

Over de auteur

Deze column is geschreven door ing. Vicki Van Lommel. Van Lommel schrijft over duurzaamheid, klimaat, energie, circulaire economie, politiek en samenleving.

Foto: Vicki Van Lommel