Column: Van bashen en framen

Column: Van bashen en framen

COLUMN – Soms zoek je al schrijvend naar een filmische overgang, maar dan in woorden, om een contrast onder de aandacht te brengen. Zo gebruikte ik in de vorige column het beeld van een blondine op een scooter waar ik al autorijdend een tijdje achter moest blijven rijden omdat ik er niet voorbij kwam. In enkele zinnen schets ik daarmee de culturele overgang die in zo’n zeshonderd jaar heeft plaatsgevonden en hoe de jongelui die ik voor me zie vermoedelijk geen idee hebben van hoe de wereld om hen heen functioneert en hoe die zich gevormd heeft. Je kunt er op wachten dat, als je een bewoording als ‘welgevormde kont’ gebruikt, er altijd wel iemand is die je stukje eigenlijk niet begrijpt en dan uit context probeert te trekken door er iets in te lezen dat sexueel getint zou zijn (en ja, ik hou van de oude spelling met een ‘x’, bovendien lijkt me dat van consequentie getuigen daar waar we sexy ook met een ‘x’ schrijven). Het tekent de degeneratie van ons huidig tijdperk dat mensen maar moeilijk de thematiek in het oog kunnen houden en zodra de teneur van je verhaal hun niet aanstaat je persoonlijk aanvallen met platte algemeenheden. In plaats van ruiterlijk erkennen dat ze iets niet vatten en dan vragen gaan stellen. Zodra mensen op de persoon gaan spelen kun je er donder op zeggen dat ze niet het vermogen of de puf hebben om die moeite te doen.

Nu handelde de werkelijke thematiek van dat stuk rond het begrip ‘bestuurscultuur’ en om dit duidelijk te maken binnen de context van actuele gebeurtenissen ontkom je er niet aan om een Rutte te noemen en het beleid dat gevoerd wordt inzake de voortdurende crisis. Sommigen lijkt het te ontgaan dat het opvoeren van de persoon van Maarten Luther louter dialectisch gebruikt wordt om de onzinnigheden van onze premier mee te verduidelijken, en om hun eigen onbegrip tot uiting te brengen beginnen ze dan te schmieren als zou schrijver dezes ‘geobsedeerd’ zijn door Luther of wordt het schrijven als een ‘antivax/wappie-opiniestuk weggezet. Daar ik niet tegen vaccinaties op zichzelf ben en er ook overigens niet op de inhoud wordt ingegaan voel ik geen aansporing om op dergelijke uitlatingen in te gaan. ‘Wappie’ is bovendien een woord uit de kindertaal dat ikzelf zoveel mogelijk probeer te vermijden en tenslotte: ik acht de lezers even intelligent als ikzelf en neem dus aan dat ze de verantwoordelijkheid voor hun opmerkingen zelf kunnen nemen.

Al scrollend door het landelijke nieuws kun je een veelvoud aan voorbeelden van bashen en framen vinden. Zo ontstond er direct een rel rond het nieuwe radioprogramma van Jort Kelder die, om al improviserend even een krachtig beeld neer te zetten, het woord verkrachting gebruikte, waarvoor hij overigens later in de uitzending ook excuses aanbood. Het punt dat Kelder wilde maken raakte echter helemaal ondergesneeuwd en de usual suspects (RTL Nieuws, Telegraaf en Joop.nl) kopten met de uit zijn context gerukte uitspraak “….. veel vrouwen dringen bij mij aan om verkracht te worden”. Hart van Nederland zette zelfs een poll online met de vraag of het radioprogramma geschrapt moest worden. Het lijkt er sterk op dat we in dit land niet meer weten wat gesprekstechniek nou eigenlijk inhoudt. In plaats daarvan vervallen we in aloude propaganda-trucs, in dit geval de truc die met het moderne woord framing wordt aangeduid, iets dat tegengesteld is aan waarheidsvinding: in het verleden is dit soms zo sterk ingezet dat we van historische figuren nog slechts een vertekend beeld hebben overgehouden. In het geval van bijvoorbeeld de starets Rasputin, die we dankzij dit bashen en framen hebben leren kennen als de waanzinnige monnik die een demonische invloed zou hebben gehad op de tsarenfamilie, is de vertekening zelfs zo sterk dat de historicus Douglas Smith na zes jaar onderzoek moest bekennen dat de vraag wie Rasputin werkelijk was vrijwel niet meer te beantwoorden is door de onnoemelijke berg vuilspuiterij, leugens, legendes en verdraaiingen. De waarheid achterhaalt helaas niet altijd de leugen.

We create new realities

Wat met een dergelijke handelswijze beoogd wordt werd nog wel het beste verwoord door Barack Obama die tijdens de steeds intenser wordende campagne om Rusland te bashen het presteerde om te zeggen: “We create new realities”. En net als bij de persoon Rasputin destijds werd inderdaad het beeld van Rusland en zijn leider bij het grote publiek steeds meer een gitzwarte karikatuur. Daar waar bijvoorbeeld het medialandschap in dat land een stuk diverser is als bij ons en de kritiek op het beleid, anders dan bij ons, ongecensureerd uit de pen kan vloeien is mede dankzij de NOS, die beeldmanipulatie niet schuwt, bij ons met succes het beeld gecreëerd als zou er daar geen persvrijheid bestaan. Maar er bestaan daar persbureaus die even sterk tegen het beleid gekant zijn als bijvoorbeeld bij ons de Blauwe Tijger tegen het Haagse regeringsbeleid. Waar laatstgenoemde echter zonder enige discussie zwartgemaakt en zelfs gelinkt wordt aan extremisme in rapporten van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV), gaat Putin in het openbaar met zulke mensen in gesprek (en ga me niet vertellen dat journalisten daar niet veilig zijn zolang Assange nog achter tralies langzaam wegteert en Rypke Zeilmaker met grof geweld in eigen land van de weg wordt geplukt om onder dwang zijn DNA af te geven). Uitnodigingen aan Rutte om hetzelfde te doen en ook eens aan tafel te komen verdwijnen zonder uitzondering in de prullenbak. Wat maar weinig bekend is, is dat de Russen bij de wederopbouw van hun land als voorbeeld de democratische principes van het Westen hebben gehanteerd. En dat ze regelmatig hun verbazing uitspreken over het feit dat wij ons daar steeds minder en minder aan houden.

Als de geschiedenis zich inderdaad blijft herhalen totdat we ervan geleerd hebben, dan had Obama zich zeker even achter de oren gekrabd als hij had geweten dat degenen die via het karaktermoorden van Rasputin de tsaar wilden onttronen zelf in latere jaren vernietigend door de bolsjewieken werden verslagen. De kracht van de bolsjewieken: zij hadden in dat prille begin het volk aan hun kant (wat overigens onverlet laat dat dit nieuwe systeem in een later tijdperk zelf ook weer aan corruptie ging lijden en hieraan ten onder ging). Nieuw opgelegde ‘werkelijkheden’ die uitsluitend berusten op de fantasie van machtswellustelingen hebben in de geschiedenis nooit lang stand gehouden.

Over de auteur

Hielke de Boer heeft meer dan dertig jaar in de financiële sector gewerkt bij zowel internationaal opererende bedrijven als kleine sociaal-culturele instellingen. Zijn columns betrekken de maatschappelijke ontwikkelingen in een context van geopolitiek, culturele verschijnselen en historische achtergronden.

Foto: Tiedo Groeneveld